Adopcja - najlepsi prawnicy, Polska

Jak wygląda przysposobienie dziecka w Polsce?

Przysposobienie, potocznie nazywane adopcją, tworzy między dzieckiem a przysposabiającym stosunek prawny podobny do relacji rodzic - dziecko. Sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich, właściwy według miejsca zamieszkania dziecka lub wnioskodawcy.

Postępowanie zwykle obejmuje kontakt z ośrodkiem adopcyjnym, kwalifikację kandydatów, złożenie wniosku do sądu oraz wysłuchanie osób, których zgoda jest wymagana. Sąd bada przede wszystkim dobro dziecka, kwalifikacje osobiste kandydatów, ich warunki bytowe oraz trwałość planowanej rodziny.

Przysposobienie może być pełne, całkowite albo niepełne. Rodzaj przysposobienia wpływa między innymi na zakres więzi prawnych z rodziną biologiczną, nazwisko, dziedziczenie i możliwość późniejszego rozwiązania przysposobienia.

Kiedy pomoc prawnika przy przysposobieniu jest szczególnie potrzebna?

• Brak zgody rodzica biologicznego: prawnik oceni, czy zachodzą przesłanki do rozpoznania sprawy bez tej zgody, na przykład z powodu nieznanego miejsca pobytu lub trwałego braku zainteresowania dzieckiem.
• Przysposobienie dziecka małżonka: sprawa wymaga prawidłowego ustalenia sytuacji drugiego rodzica, zakresu jego władzy rodzicielskiej i wymaganych zgód.
• Przysposobienie przez osobę samotną: adwokat lub radca prawny pomoże przedstawić sądowi argumenty dotyczące stabilności osobistej, mieszkaniowej i finansowej kandydata.
• Przysposobienie zagraniczne: konieczne może być zastosowanie przepisów konwencji haskiej, tłumaczenia dokumentów oraz współpraca z właściwymi organami obu państw.
• Sprzeciw dziecka albo konflikt rodzinny: prawnik pomoże przygotować stanowisko, gdy dziecko ma odpowiedni wiek do wyrażenia zgody lub gdy występują spory z rodziną biologiczną.
• Odwołanie lub wniosek o zmianę rozstrzygnięcia: pomoc jest istotna przy zaskarżaniu postanowienia albo analizie, czy w wyjątkowej sytuacji można żądać rozwiązania przysposobienia.

Najważniejsze przepisy dotyczące przysposobienia w Polsce

Kodeks rodzinny i opiekuńczy z 25 lutego 1964 roku reguluje między innymi przesłanki przysposobienia, wymagane zgody, skutki prawne oraz jego rozwiązanie. Kluczowe przepisy znajdują się w dziale dotyczącym przysposobienia i były wielokrotnie zmieniane, dlatego aktualne brzmienie należy sprawdzić w dniu składania wniosku.

Kodeks postępowania cywilnego z 17 listopada 1964 roku określa tryb sądowego rozpoznawania spraw o przysposobienie. Przepisy o postępowaniu nieprocesowym wskazują między innymi zasady właściwości sądu, wysłuchania uczestników i wydania postanowienia.

Ustawa z 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, obowiązująca zasadniczo od 1 stycznia 2012 roku, reguluje organizację ośrodków adopcyjnych i kwalifikowanie kandydatów. Przy przysposobieniu międzynarodowym znaczenie może mieć również Konwencja haska z 29 maja 1993 roku, obowiązująca wobec Polski od 1995 roku.

Najczęściej zadawane pytania o przysposobienie

Czy do przysposobienia dziecka w Polsce trzeba mieć prawnika?

Prawo nie wymaga ustanowienia pełnomocnika. Wnioskodawca może sam złożyć wniosek, ale prawnik bywa pomocny przy brakujących zgodach, sytuacji dziecka małżonka, sporze rodzinnym lub sprawie międzynarodowej.

Kto może przysposobić dziecko?

Co do zasady przysposobić może osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych i odpowiednie kwalifikacje osobiste. Jeżeli przysposabiają małżonkowie, powinni zrobić to wspólnie, z wyjątkiem przysposobienia dziecka drugiego małżonka.

Czy osoba samotna może adoptować dziecko?

Tak, polskie prawo dopuszcza przysposobienie przez osobę niepozostającą w małżeństwie. Sąd ocenia jednak indywidualnie jej warunki osobiste, zdrowotne, mieszkaniowe i rodzinne oraz dobro konkretnego dziecka.

Czy potrzebna jest zgoda rodziców biologicznych?

Zasadniczo zgoda rodziców jest wymagana, jeżeli przysługuje im władza rodzicielska. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi gdy rodzice są nieznani, nie mają zdolności do wyrażenia zgody albo zgoda nie jest wymagana z przyczyn określonych przez sąd.

Czy dziecko musi wyrazić zgodę?

Dziecko, które ukończyło 13 lat, co do zasady musi wyrazić zgodę na przysposobienie. Młodsze dziecko również może zostać wysłuchane, jeżeli jego rozwój i dojrzałość na to pozwalają.

Ile trwa postępowanie o przysposobienie?

Nie ma jednego ustawowego terminu dla całej sprawy. Postępowanie może trwać kilka miesięcy, a dłużej, gdy trzeba ustalić sytuację rodziców biologicznych, przeprowadzić dodatkowe dowody albo zakończyć okres osobistej styczności z dzieckiem.

Ile kosztuje przysposobienie?

Opłata sądowa od wniosku jest opłatą stałą określoną w przepisach o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i co do zasady wynosi 100 zł. Wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego ustala się indywidualnie, zależnie od zakresu czynności i stopnia skomplikowania sprawy.

Czy można uzyskać prawnika z urzędu?

Osoba, która nie może ponieść kosztów pełnomocnika, może złożyć wniosek o ustanowienie adwokata albo radcy prawnego z urzędu. Sąd ocenia sytuację majątkową i rodzinną oraz to, czy udział pełnomocnika jest potrzebny w sprawie.

Czy ośrodek adopcyjny wydaje zgodę na adopcję?

Ośrodek adopcyjny prowadzi kwalifikację kandydatów, szkolenia i przygotowanie do rodzicielstwa adopcyjnego. Ostateczne orzeczenie o przysposobieniu wydaje sąd rodzinny, a nie ośrodek adopcyjny.

Czy można adoptować dziecko przebywające w rodzinie zastępczej?

Tak, ale samo sprawowanie pieczy zastępczej nie daje automatycznego prawa do przysposobienia. Sąd i ośrodek adopcyjny muszą ocenić sytuację prawną dziecka oraz zgodność przysposobienia z jego dobrem.

Czym różni się przysposobienie pełne od całkowitego?

Przysposobienie pełne tworzy trwałą więź prawną między dzieckiem a przysposabiającym i co do zasady zrywa więzi prawne z rodziną biologiczną w zakresie określonym ustawą. Przysposobienie całkowite, nazywane również anonimowym, ma dodatkowe skutki dotyczące tajemnicy pochodzenia i jest nierozwiązywalne.

Czy przysposobienie można później rozwiązać?

Przysposobienie może zostać rozwiązane tylko przez sąd i wyłącznie z ważnych powodów, gdy przemawia za tym dobro dziecka. Przysposobienie całkowite nie podlega rozwiązaniu.

Oficjalne źródła informacji i pomocy

• Sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich rozpoznaje wnioski o przysposobienie, wysłuchuje uczestników i wydaje postanowienia w sprawie.
• Ośrodek adopcyjny prowadzi kwalifikację kandydatów, szkolenia, poradnictwo oraz przygotowanie do sprawowania rodzicielstwa adopcyjnego. Ośrodki działają w systemie organizowanym przez samorząd województwa.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiada za politykę państwa dotyczącą rodziny, pieczy zastępczej i systemu adopcyjnego oraz publikuje informacje o obowiązujących rozwiązaniach.

Jak znaleźć i zatrudnić prawnika do sprawy o przysposobienie?

1. Ustal rodzaj sprawy - w ciągu jednego lub dwóch dni opisz, czy chodzi o przysposobienie krajowe, dziecko małżonka, osobę samotną, brak zgody rodzica albo sprawę międzynarodową.
2. Sprawdź lokalnych pełnomocników - porównaj adwokatów i radców prawnych zajmujących się prawem rodzinnym w okolicy właściwego sądu. Warto sprawdzić ich uprawnienia w oficjalnych rejestrach samorządów zawodowych.
3. Umów konsultacje - podczas pierwszego spotkania, zwykle w ciągu kilku dni, przedstaw dokumenty dotyczące dziecka, rodziców biologicznych, pieczy zastępczej i kontaktów z ośrodkiem adopcyjnym.
4. Zapytaj o zakres obsługi i wynagrodzenie - ustal, czy prawnik przygotuje wniosek, będzie uczestniczył w posiedzeniach, zajmie się apelacją i jakie dodatkowe koszty mogą powstać.
5. Zweryfikuj strategię procesową - poproś o wskazanie wymaganych zgód, dowodów, właściwego sądu i możliwych przeszkód. Nie podpisuj pełnomocnictwa bez jasnych ustaleń dotyczących zakresu zlecenia.
6. Przygotuj i złóż wniosek - po skompletowaniu dokumentów prawnik może złożyć wniosek wraz z wymaganymi załącznikami i opłatą sądową. Na wezwania sądu lub ośrodka adopcyjnego należy odpowiadać w wyznaczonych terminach.
7. Monitoruj postępowanie - co kilka tygodni sprawdzaj stan sprawy i terminy posiedzeń. Po wydaniu postanowienia ustal z prawnikiem, czy konieczne jest oczekiwanie na jego prawomocność lub podjęcie dalszych czynności.