Jak działa postępowanie kolaboratywne w Polsce?
Postępowanie kolaboratywne to dobrowolny sposób negocjowania ugody bez kierowania sporu od razu do sądu. Każda strona korzysta z pomocy własnego adwokata albo radcy prawnego, a uczestnicy ustalają zasady rozmów w pisemnym porozumieniu.
W Polsce rozwiązanie to stosuje się przede wszystkim przy rozwodach, podziale majątku, ustalaniu kontaktów z dziećmi i sporach gospodarczych. W razie niepowodzenia negocjacji pełnomocnicy mogą zostać wyłączeni z dalszego prowadzenia sprawy, jeśli tak przewidziano w porozumieniu.
Porozumienie nie zastępuje orzeczenia sądu tam, gdzie jest ono konieczne. Dotyczy to między innymi rozwodu, władzy rodzicielskiej oraz niektórych uzgodnień dotyczących małoletnich dzieci.
Kiedy potrzebny jest prawnik?
- Rozwód i sprawy rodzinne: gdy strony chcą ustalić alimenty, kontakty z dziećmi, miejsce pobytu dziecka lub podział majątku bez wieloletniego sporu sądowego.
- Podział majątku wspólnego: gdy składniki majątku obejmują mieszkanie, kredyt hipoteczny, firmę albo udziały w spółce.
- Porozumienie rodzicielskie: gdy rodzice różnią się w sprawie opieki naprzemiennej, wakacji, edukacji lub leczenia dziecka.
- Spór między przedsiębiorcami: gdy strony chcą zachować relację handlową i poufnie uzgodnić wykonanie umowy, zapłatę lub zmianę warunków współpracy.
- Ocena wykonalności ugody: gdy proponowane ustalenia wymagają prawidłowego aktu notarialnego, zgody sądu albo zgodności z przepisami chroniącymi małoletniego.
Prawnik ocenia również, czy sprawa nadaje się do negocjacji. Przy przemocy domowej, znaczącej nierównowadze stron albo ukrywaniu majątku ten model może wymagać dodatkowych zabezpieczeń lub być niewłaściwy.
Najważniejsze polskie przepisy
Kodeks postępowania cywilnego, czyli ustawa z 17 listopada 1964 r., reguluje między innymi mediację, zatwierdzanie ugód oraz postępowania rodzinne i cywilne. Kodeks obowiązuje od 1 stycznia 1965 r.; przepisy o mediacji były później wielokrotnie zmieniane, w tym w 2005 r.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy, czyli ustawa z 25 lutego 1964 r., określa zasady rozwodu, władzy rodzicielskiej, kontaktów z dzieckiem, alimentów i stosunków majątkowych małżonków. Ustawa obowiązuje od 1 stycznia 1965 r.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z 28 lipca 2005 r. ma znaczenie, gdy wypracowana ugoda wymaga postępowania sądowego albo jej zatwierdzenia. Ustawa obowiązuje od 2 marca 2006 r. Konkretne opłaty zależą od rodzaju sprawy i aktualnego brzmienia przepisów.
Najczęściej zadawane pytania
Czy postępowanie kolaboratywne jest osobnym postępowaniem sądowym?
Nie. Jest to pozasądowy, dobrowolny model negocjacji prowadzonych przy udziale prawników i ewentualnie innych specjalistów. Sąd może być potrzebny później, na przykład do orzeczenia rozwodu albo zatwierdzenia ustaleń dotyczących dziecka.
Czy obie strony muszą mieć własnych prawników?
Takie rozwiązanie jest standardem i najlepiej chroni interesy obu uczestników. Jeden prawnik nie powinien reprezentować stron o sprzecznych interesach.
Czy do udziału potrzebna jest zgoda drugiej strony?
Tak. Postępowanie opiera się na dobrowolności, dlatego nie można skutecznie zmusić drugiej osoby do udziału. Można jednak zaproponować jej udział za pośrednictwem pełnomocnika lub mediatora.
Czy można prowadzić w ten sposób sprawę o rozwód?
Można negocjować warunki rozwodu, w tym kwestie dzieci, alimentów i majątku. Sam rozwód nadal orzeka sąd okręgowy, ponieważ pozasądowe porozumienie nie rozwiązuje małżeństwa.
Czy porozumienie dotyczące dziecka wiąże bez decyzji sądu?
Porozumienie rodziców może regulować ich współpracę, lecz sąd ocenia je przez pryzmat dobra dziecka. W sprawie rozwodowej sąd może uwzględnić uzgodnienia dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów i kosztów utrzymania dziecka.
Ile kosztuje pomoc prawnika?
Nie ma jednej ustawowej ceny za prowadzenie negocjacji kolaboratywnych. Wynagrodzenie zależy od liczby spotkań, wartości majątku, liczby uczestników i zakresu pracy nad dokumentami. Przed rozpoczęciem warto ustalić stawkę godzinową albo wynagrodzenie za określony etap.
Jak długo trwa takie postępowanie?
Prosta sprawa może zakończyć się po kilku spotkaniach w ciągu kilku tygodni. Sprawy z nieruchomościami, działalnością gospodarczą lub sporem o opiekę nad dzieckiem często trwają kilka miesięcy.
Czy rozmowy są poufne?
Uczestnicy mogą ustalić zasady poufności w porozumieniu rozpoczynającym postępowanie. Zakres tajemnicy zależy także od statusu zawodowego prawnika, mediatora i innych specjalistów uczestniczących w rozmowach.
Co dzieje się, gdy negocjacje się nie powiodą?
Strony mogą zakończyć proces i skierować sprawę do sądu albo wybrać mediację lub inne negocjacje. Jeżeli podpisano klauzulę wyłączenia, dotychczasowi prawnicy mogą nie reprezentować stron w późniejszym sporze sądowym.
Czy prawnik może przygotować ugodę i pozew?
Może przygotować projekt ugody oraz dokumenty potrzebne do jej wykonania, jeżeli nadal reprezentuje klienta. W modelu kolaboratywnym trzeba jednak sprawdzić, czy porozumienie nie wyłącza jego późniejszego udziału w postępowaniu sądowym.
Czym ten model różni się od mediacji?
W mediacji neutralny mediator pomaga stronom rozmawiać, ale nie reprezentuje żadnej z nich. W postępowaniu kolaboratywnym każda strona ma własnego prawnika, który analizuje jej sytuację prawną i negocjuje w jej interesie.
Czy można skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej?
Możliwość uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej zależy od spełnienia warunków ustawowych i zakresu dostępnej usługi. Punkty nieodpłatnej pomocy działają w powiatach, lecz nie każdy zapewnia pełną obsługę negocjacji kolaboratywnych.
Oficjalne źródła informacji w Polsce
- Ministerstwo Sprawiedliwości publikuje informacje o mediacji, nieodpłatnej pomocy prawnej, sądach oraz obowiązujących procedurach cywilnych i rodzinnych.
- Naczelna Rada Adwokacka jest samorządem adwokatury i udostępnia informacje o zawodzie adwokata oraz zasadach jego wykonywania.
- Krajowa Rada Radców Prawnych jest samorządem radców prawnych i prowadzi informacje dotyczące wykonywania zawodu oraz samorządowej pomocy prawnej.
Jak znaleźć i zatrudnić prawnika?
- Opisz cel sprawy - w ciągu jednego dnia przygotuj listę oczekiwanych ustaleń, na przykład dotyczących dzieci, majątku, płatności lub dalszej współpracy.
- Zbierz dokumenty - w ciągu kilku dni skompletuj akty stanu cywilnego, umowy, wyciągi, informacje o kredytach, dokumenty majątkowe i wcześniejszą korespondencję.
- Wyszukaj kilku kandydatów - w ciągu tygodnia sprawdź prawników zajmujących się prawem rodzinnym, negocjacjami i mediacją oraz zweryfikuj, czy są adwokatami albo radcami prawnymi.
- Porównaj konsultacje - zapytaj o doświadczenie w negocjacjach wielostronnych, możliwe ryzyka, zasady wyłączenia po niepowodzeniu i przewidywany harmonogram.
- Ustal wynagrodzenie - przed rozpoczęciem prac uzgodnij na piśmie stawkę, zakres czynności, koszty dodatkowych specjalistów i sposób rozliczania spotkań.
- Uzgodnij udział drugiej strony - po wyborze prawnika zaproponuj pisemne rozpoczęcie rozmów oraz ustal, czy potrzebny będzie mediator, doradca finansowy lub psycholog rodzinny.
- Podpisz porozumienie i kontroluj terminy - po ustaleniu zasad rozpocznij negocjacje, a gotową ugodę poddaj ocenie prawnika i skieruj do sądu lub notariusza, gdy wymagają tego przepisy.
Lawzana pomaga znaleźć najlepszych prawników i kancelarie w lokalizacji Polska dzięki wyselekcjonowanej i wstępnie zweryfikowanej liście wykwalifikowanych prawników. Nasza platforma udostępnia rankingi oraz szczegółowe profile prawników i kancelarii, dzięki czemu możesz porównać je pod kątem dziedzin prawa, w tym Prawo kolaboratywne, doświadczenia i opinii klientów.
Każdy profil zawiera opis dziedzin prawa, w których działa kancelaria, opinie klientów, skład zespołu i wspólników, rok założenia, języki obsługi, adresy biur, dane kontaktowe, profile w mediach społecznościowych oraz opublikowane artykuły i materiały. Większość kancelarii na naszej platformie obsługuje klientów po angielsku i ma doświadczenie w sprawach krajowych oraz międzynarodowych.
Otrzymaj wycenę od wysoko ocenianych kancelarii w lokalizacji Polska, szybko, bezpiecznie i bez zbędnych formalności.
Zastrzeżenie:
Informacje na tej stronie mają charakter wyłącznie ogólny i nie stanowią porady prawnej. Staramy się, aby treści były rzetelne i aktualne, jednak stan prawny się zmienia, a wykładnia przepisów bywa różna. W sprawie dotyczącej Twojej sytuacji zawsze skonsultuj się z wykwalifikowanym prawnikiem.
Nie ponosimy odpowiedzialności za działania podjęte lub zaniechane na podstawie treści tej strony. Jeśli uważasz, że jakaś informacja jest nieprawidłowa lub nieaktualna, napisz do nas, a my ją sprawdzimy i w razie potrzeby poprawimy.
