Luật sư Bảo vệ chống Trục xuất & Trục xuất tốt nhất tại Việt Nam

Trục xuất tại Việt Nam được xử lý như thế nào?

Tại Việt Nam, trục xuất có thể là hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với người nước ngoài, hình phạt trong vụ án hình sự, hoặc biện pháp buộc rời khỏi Việt Nam theo quy định về nhập cảnh và cư trú. Cơ quan có thẩm quyền thường xem xét hộ chiếu, thị thực, thời hạn tạm trú, mục đích nhập cảnh và hành vi vi phạm.

Người bị xem xét trục xuất có thể phải làm việc với cơ quan công an, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, cơ sở lưu trú hoặc cơ quan thi hành án. Tùy trường hợp, họ có thể bị tạm giữ, hạn chế đi lại, thu giữ giấy tờ hoặc bị áp giải ra cửa khẩu.

Pháp luật không có một thủ tục riêng mang tên “chống trục xuất”. Luật sư thường hỗ trợ giải trình, kiểm tra căn cứ và thẩm quyền, tham gia khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính, xin thay đổi biện pháp quản lý, và xử lý tình trạng thị thực, hộ chiếu hoặc cư trú.

Những trường hợp nên thuê luật sư

• Quá hạn tạm trú hoặc thị thực: Người nước ngoài ở quá thời hạn, không gia hạn đúng quy định, hoặc không chứng minh được lý do cư trú có thể bị xử phạt và xem xét trục xuất.
• Làm việc không đúng giấy phép: Làm việc không có giấy phép, dùng sai mục đích nhập cảnh hoặc làm việc cho đơn vị khác với đơn vị bảo lãnh có thể dẫn đến xử lý xuất nhập cảnh.
• Bị lập biên bản vi phạm nghiêm trọng: Các hành vi như sử dụng giấy tờ không hợp lệ, khai báo cư trú không đúng, gây rối hoặc vi phạm quy định an ninh có thể làm phát sinh quyết định trục xuất.
• Đang bị tạm giữ hoặc bị yêu cầu rời Việt Nam ngay: Luật sư có thể kiểm tra quyết định, biên bản, quyền giải trình và khả năng xin thêm thời gian thu xếp giấy tờ, tài sản hoặc chuyến bay.
• Bị điều tra hoặc xét xử hình sự: Trục xuất có thể là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung đối với người nước ngoài trong một số vụ án. Việc bào chữa cần được thực hiện từ giai đoạn điều tra, không chỉ sau khi có bản án.

Các quy định pháp luật Việt Nam cần biết

• Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam số 47/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2015, cùng các sửa đổi, bổ sung, trong đó có Luật số 51/2019/QH14 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2020. Luật này điều chỉnh thị thực, tạm trú, bảo lãnh, cư trú và trách nhiệm của người nước ngoài tại Việt Nam.
• Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2013, được sửa đổi, bổ sung đáng kể bởi Luật số 67/2020/QH14 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2022. Luật này quy định trục xuất là một hình thức xử phạt và đặt ra nguyên tắc lập hồ sơ, ra quyết định, thi hành và cưỡng chế.
• Nghị định số 142/2021/NĐ-CP quy định việc áp dụng biện pháp tạm giữ, áp giải, quản lý và thi hành quyết định trục xuất. Nghị định này cũng quy định vai trò của cơ quan công an và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trong quá trình thực hiện.

Nếu vụ việc có yếu tố hình sự, luật sư cần xem thêm Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017. Điều 37 quy định trục xuất là hình phạt áp dụng đối với người nước ngoài phạm tội tại Việt Nam, nhưng việc áp dụng phụ thuộc vào bản án và tình tiết vụ án.

Câu hỏi thường gặp về trục xuất tại Việt Nam

Người nước ngoài có bắt buộc phải thuê luật sư khi bị xem xét trục xuất không?

Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc có luật sư. Tuy nhiên, luật sư giúp kiểm tra căn cứ pháp lý, hồ sơ, quyền giải trình và phương án khiếu nại hoặc khởi kiện. Vụ việc có tạm giữ, giấy tờ giả hoặc dấu hiệu hình sự nên được tư vấn sớm.

Trục xuất hành chính khác gì với trục xuất trong vụ án hình sự?

Trục xuất hành chính thường phát sinh từ vi phạm quy định về nhập cảnh, cư trú hoặc hành chính khác. Trục xuất trong vụ án hình sự là hình phạt do tòa án quyết định trong bản án. Hai quy trình có cơ quan, hồ sơ và cách khiếu nại khác nhau.

Người bị lập biên bản có được giải trình trước khi bị trục xuất không?

Quyền giải trình phụ thuộc vào loại vi phạm và thủ tục được áp dụng. Người bị xử lý nên yêu cầu được đọc biên bản, cung cấp tài liệu, trình bày bằng ngôn ngữ mình hiểu và ghi nhận ý kiến không đồng ý. Luật sư có thể hỗ trợ lập văn bản giải trình và kiểm tra việc lập hồ sơ.

Có thể khiếu nại quyết định trục xuất không?

Trong nhiều trường hợp, người bị ảnh hưởng có thể khiếu nại quyết định hoặc hành vi hành chính theo quy định về khiếu nại. Cũng có thể phát sinh khả năng khởi kiện tại tòa án hành chính, tùy loại quyết định và người ban hành. Cần kiểm tra ngay thời hạn, cơ quan giải quyết và nguy cơ quyết định được thi hành trước khi có kết quả.

Khởi kiện có tự động dừng việc trục xuất không?

Không nên mặc nhiên cho rằng khiếu nại hoặc khởi kiện sẽ tự động đình chỉ thi hành. Luật sư cần xem xét việc đề nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp, xin tạm hoãn hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý phù hợp. Khả năng chấp nhận phụ thuộc hồ sơ và căn cứ cụ thể.

Người quá hạn thị thực có còn cơ hội xin gia hạn để tránh trục xuất không?

Quá hạn thị thực không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị trục xuất, nhưng người vi phạm có thể bị phạt và phải giải trình. Cơ quan quản lý sẽ xem xét nguyên nhân, thời gian quá hạn, lịch sử cư trú và giấy tờ liên quan. Nên liên hệ cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trước khi tự ý di chuyển hoặc xuất cảnh.

Chi phí thuê luật sư trong vụ việc trục xuất là bao nhiêu?

Pháp luật không ấn định một mức phí chung cho dịch vụ luật sư về trục xuất. Phí thường phụ thuộc vào việc tư vấn, tham gia làm việc, soạn giải trình, khiếu nại, khởi kiện, phiên dịch và mức độ khẩn cấp. Cần yêu cầu báo phí bằng văn bản, nêu rõ phạm vi công việc và chi phí phát sinh.

Một vụ việc trục xuất thường kéo dài bao lâu?

Thời gian phụ thuộc vào việc người đó đang bị giữ hay không, hồ sơ đã có quyết định chưa, có khiếu nại hoặc vụ án hình sự hay không. Trường hợp chuẩn bị xuất cảnh có thể diễn ra nhanh, trong khi khiếu nại hoặc tố tụng hành chính có thể kéo dài hơn. Việc có nguy cơ bị áp giải khiến việc tư vấn ban đầu cần thực hiện trong ngày hoặc trong vài ngày đầu.

Người đang bị tạm giữ có được gặp luật sư không?

Khả năng gặp và làm việc với luật sư phụ thuộc nơi đang bị quản lý, tình trạng hồ sơ và quy định áp dụng. Luật sư cần xác minh cơ quan giữ người, giấy tờ quyết định và thủ tục đăng ký làm việc. Người thân hoặc người đại diện thường cần phối hợp cung cấp thông tin và giấy ủy quyền phù hợp.

Luật sư Việt Nam có thể bảo vệ người nước ngoài không biết tiếng Việt không?

Có thể, nếu luật sư được lựa chọn và cơ quan có thẩm quyền chấp nhận việc tham gia theo thủ tục tương ứng. Người nước ngoài cần được giải thích nội dung biên bản, quyết định và quyền của mình bằng ngôn ngữ họ hiểu. Có thể cần người phiên dịch độc lập trong các buổi làm việc.

Người nước ngoài bị trục xuất có thể quay lại Việt Nam không?

Việc quay lại phụ thuộc vào nội dung quyết định trục xuất, thời hạn hoặc hệ quả hạn chế nhập cảnh, lịch sử vi phạm và điều kiện cấp thị thực sau này. Trục xuất không nên được xem là chỉ có tác động đến chuyến bay hiện tại. Luật sư có thể kiểm tra khả năng xin xem xét lại hoặc tư vấn điều kiện nhập cảnh về sau.

Có thể dùng người bảo lãnh hoặc quan hệ gia đình để hủy trục xuất không?

Người bảo lãnh, vợ hoặc chồng, cha mẹ, con cái và người sử dụng lao động có thể cung cấp tài liệu giải thích hoặc hỗ trợ thủ tục. Tuy nhiên, quan hệ gia đình hoặc thư bảo lãnh không tự động hủy quyết định trục xuất. Cơ quan có thẩm quyền vẫn xem xét hành vi vi phạm, tình trạng cư trú và căn cứ pháp luật.

Cơ quan và nguồn thông tin chính thức

• Cục Quản lý xuất nhập cảnh thuộc Bộ Công an: Quản lý nhiều vấn đề về nhập cảnh, xuất cảnh, thị thực, tạm trú và xử lý người nước ngoài theo thẩm quyền. Cơ quan này cũng phối hợp thực hiện thủ tục liên quan đến quyết định trục xuất.
• Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh thuộc Công an tỉnh, thành phố: Tiếp nhận và xử lý nhiều thủ tục cư trú, khai báo tạm trú, thị thực và làm việc với người nước ngoài tại địa phương. Thẩm quyền cụ thể phụ thuộc loại hồ sơ và quyết định đang được xem xét.
• Tòa án nhân dân có thẩm quyền: Giải quyết vụ án hành chính hoặc vụ án hình sự theo quy định. Tòa án không thay thế cơ quan xuất nhập cảnh, nhưng có thể xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính thuộc phạm vi xét xử.

Các bước tìm và thuê luật sư

1. Thu thập giấy tờ trong ngày đầu tiên: Chuẩn bị hộ chiếu, thị thực, thẻ tạm trú, giấy phép lao động, giấy đăng ký tạm trú, biên bản vi phạm, quyết định trục xuất và mọi giấy hẹn làm việc.
2. Ghi lại tình trạng hiện tại: Xác định người nước ngoài đang tự do, bị tạm giữ, bị thu hộ chiếu, bị yêu cầu xuất cảnh hay đã có lịch áp giải. Ghi rõ cơ quan đang xử lý và thời điểm nhận từng văn bản.
3. Tìm luật sư có đăng ký hành nghề tại Việt Nam: Ưu tiên người có kinh nghiệm về pháp luật người nước ngoài, xử phạt hành chính, khiếu nại và tố tụng hành chính. Có thể kiểm tra thông tin qua Đoàn Luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư hợp pháp.
4. Yêu cầu đánh giá ban đầu trong 24 đến 48 giờ: Luật sư cần xác định căn cứ trục xuất, thời hạn thủ tục, khả năng giải trình và nguy cơ thi hành ngay. Không nên ký văn bản tiếng Việt mà chưa hiểu nội dung.
5. Thống nhất phạm vi và phí dịch vụ bằng văn bản: Hợp đồng nên nêu rõ việc tư vấn, tham gia làm việc, soạn giải trình, khiếu nại, khởi kiện, phiên dịch và các khoản phí nhà nước hoặc đi lại.
6. Nộp giải trình hoặc biện pháp pháp lý đúng thời hạn: Luật sư có thể chuẩn bị tài liệu về nhân thân, gia đình, công việc, sức khỏe, nguyên nhân vi phạm và giấy tờ cư trú. Nếu có quyết định rồi, cần đánh giá ngay phương án khiếu nại, khởi kiện hoặc đề nghị tạm hoãn thi hành.
7. Theo dõi thi hành và kế hoạch xuất cảnh dự phòng: Duy trì liên lạc với luật sư, cơ quan xử lý và đại sứ quán hoặc lãnh sự quán của người nước ngoài. Nếu không còn biện pháp ngăn chặn phù hợp, cần thu xếp hộ chiếu, vé máy bay, tài sản và hồ sơ để giảm rủi ro phát sinh.