ทนายความด้านการต่อสู้คดีเนรเทศและการส่งกลับที่ดีที่สุดในประเทศไทย

คดีเนรเทศและการส่งกลับในประเทศไทยเริ่มต้นอย่างไร

ในประเทศไทย การดำเนินการอาจหมายถึงการส่งคนต่างด้าวออกนอกราชอาณาจักร การคัดค้านคำสั่งเนรเทศ การกักตัวเพื่อรอส่งกลับ หรือการส่งผู้ร้ายข้ามแดนตามคำร้องของต่างประเทศ แต่ละกรณีใช้กฎหมายและกระบวนการต่างกัน

สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองมักเกี่ยวข้องกับสถานะการพำนัก การจับกุม และการกักตัวคนต่างด้าว ส่วนคดีส่งผู้ร้ายข้ามแดนเกี่ยวข้องกับสำนักงานอัยการสูงสุด ศาล และช่องทางความร่วมมือระหว่างประเทศ ทนายต้องตรวจเอกสาร คำสั่ง และกำหนดเวลาทันที เพราะการถูกกักตัวหรือกำหนดวันเดินทางอาจทำให้มีเวลาคัดค้านจำกัด

ผู้ขอความช่วยเหลือควรแยกให้ชัดว่าเป็นการเนรเทศทางตรวจคนเข้าเมือง การส่งกลับเนื่องจากไม่มีเอกสารหรืออยู่เกินกำหนด หรือการส่งผู้ร้ายข้ามแดนเพื่อดำเนินคดีอาญาในต่างประเทศ การเลือกทนายจึงควรสอดคล้องกับประเภทคดี ไม่ใช่พิจารณาจากค่าบริการเพียงอย่างเดียว

เหตุผลที่ควรมีทนายในคดีนี้

• ถูกจับหรือกักตัวที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ทนายช่วยตรวจฐานอำนาจ ระยะเวลาการกักตัว เอกสารประจำตัว และแนวทางขอปล่อยชั่วคราวหรือจัดการการเดินทางกลับ
• ได้รับคำสั่งให้ออกจากประเทศไทยหรือถูกกล่าวหาอยู่เกินกำหนด ทนายช่วยตรวจประวัติการอนุญาตให้อยู่ ตราประทับ หนังสือเดินทาง และข้อเท็จจริงที่อาจหักล้างคำสั่ง
• มีคู่สมรส บุตร หรือธุรกิจในประเทศไทย ความผูกพันเหล่านี้อาจเป็นข้อเท็จจริงประกอบการขอผ่อนผันหรือจัดการผลกระทบ แม้ไม่ได้ทำให้มีสิทธิอยู่ต่อโดยอัตโนมัติ
• ถูกขอให้ส่งผู้ร้ายข้ามแดน ทนายต้องตรวจคำร้อง ความผิดที่กล่าวหา เอกสารหลักฐาน อายุความ และเหตุคัดค้านตามพระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดน
• เกรงว่าจะถูกส่งกลับไปยังสถานที่ไม่ปลอดภัย ทนายสามารถรวบรวมหลักฐานเรื่องการประหัตประหาร การทรมาน ความขัดแย้ง หรือความเสี่ยงร้ายแรง เพื่อยื่นต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและประสานการคุ้มครอง
• มีอุปสรรคด้านภาษา สุขภาพ หรือการเข้าถึงเอกสาร ทนายช่วยประสานล่าม ขอสำเนาเอกสาร และอธิบายผลทางกฎหมายก่อนลงลายมือชื่อ

กฎหมายไทยที่ใช้บ่อย

พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 เป็นกฎหมายหลักเรื่องการเข้าประเทศ การอนุญาตให้อยู่ การเพิกถอนหรือปฏิเสธการอนุญาต และการส่งคนต่างด้าวออกนอกราชอาณาจักร โดยมาตรา 54 เกี่ยวข้องกับการควบคุมตัวคนต่างด้าวระหว่างรอการส่งกลับ กฎหมายฉบับนี้มีการแก้ไขเพิ่มเติมหลายครั้ง จึงต้องตรวจฉบับและประกาศที่ใช้ในวันที่เกิดเหตุ

พระราชบัญญัติส่งผู้ร้ายข้ามแดน พ.ศ. 2551 ใช้กับการขอให้ประเทศไทยส่งบุคคลไปยังรัฐอื่นเพื่อดำเนินคดีหรือรับโทษ กระบวนการเกี่ยวข้องกับการประสานระหว่างประเทศ อัยการ และการพิจารณาของศาล ไม่ใช่กระบวนการเนรเทศตามกฎหมายคนเข้าเมือง

พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 อาจเกี่ยวข้องกับการออกคำสั่งทางปกครองและการให้เหตุผล แต่การใช้บังคับขึ้นอยู่กับลักษณะคำสั่งและข้อยกเว้นตามกฎหมายเฉพาะ ทนายควรตรวจว่าคำสั่งนั้นโต้แย้งทางปกครองหรือยื่นต่อศาลใดได้บ้าง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับคดีเนรเทศและการส่งกลับ

การถูกเนรเทศกับการส่งผู้ร้ายข้ามแดนต่างกันอย่างไร?

การเนรเทศเป็นมาตรการด้านคนเข้าเมืองของประเทศไทย ส่วนการส่งผู้ร้ายข้ามแดนเป็นการส่งบุคคลไปยังต่างประเทศตามคำร้องเพื่อดำเนินคดีหรือรับโทษอาญา ทั้งสองกระบวนการอาจเกิดขึ้นกับบุคคลเดียวกัน แต่ใช้กฎหมาย หน่วยงาน และข้อคัดค้านแตกต่างกัน

คนต่างด้าวทุกคนที่อยู่เกินกำหนดจะถูกส่งกลับทันทีหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นทันที ผลขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง ประวัติการอยู่ในประเทศ เอกสารเดินทาง และดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ อย่างไรก็ตาม การอยู่เกินกำหนดอาจนำไปสู่ค่าปรับ การจับกุม การกักตัว และข้อจำกัดการเดินทางกลับเข้าประเทศ

ควรติดต่อทนายเมื่อใด?

ควรติดต่อทันทีเมื่อได้รับหมายเรียก คำสั่งให้ออกนอกประเทศ หนังสือแจ้งการกักตัว หรือทราบว่ามีคำร้องส่งผู้ร้ายข้ามแดน การรอจนถึงวันส่งกลับอาจทำให้รวบรวมเอกสารและยื่นคำร้องได้ไม่ทัน

ทนายช่วยยกเลิกคำสั่งเนรเทศได้หรือไม่?

ทนายไม่สามารถรับประกันผลได้ แต่สามารถตรวจว่าคำสั่งออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจหรือไม่ มีข้อเท็จจริงผิดพลาดหรือไม่ และมีช่องทางอุทธรณ์หรือฟ้องคดีหรือไม่ บางกรณีอาจเหมาะกับการขอทบทวนหรือขอผ่อนผันมากกว่าการฟ้องคดี

ผู้ถูกกักตัวมีสิทธิพบทนายหรือไม่?

ผู้ถูกกักตัวควรขอพบและติดต่อทนายตามขั้นตอนของสถานที่ควบคุมตัว รวมทั้งขอล่ามเมื่อสื่อสารภาษาไทยไม่ได้ การเข้าถึงเอกสารหรือการติดต่ออาจมีข้อจำกัดด้านสถานที่และเวลา จึงควรแจ้งชื่อ ที่อยู่ และหมายเลขติดต่อของทนายให้ชัดเจน

การยื่นขอสถานะผู้ลี้ภัยทำให้หยุดการส่งกลับโดยอัตโนมัติหรือไม่?

ไม่ทำให้หยุดโดยอัตโนมัติ ประเทศไทยไม่มีระบบศาลหรือกระบวนการขอลี้ภัยภายในประเทศในรูปแบบเดียวกับบางรัฐ การลงทะเบียนหรือการประเมินโดยสำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติไม่ใช่ใบอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทย ทนายควรประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและเสนอหลักฐานความเสี่ยงโดยเร็ว

คดีส่งผู้ร้ายข้ามแดนมีการพิจารณาที่ประเทศไทยหรือไม่?

มีการดำเนินกระบวนการตามกฎหมายไทย รวมถึงการพิจารณาของศาลไทยในประเด็นที่กฎหมายกำหนด บุคคลที่ถูกขอให้ส่งตัวมีสิทธิแต่งตั้งทนายและยกข้อคัดค้านที่เกี่ยวข้องกับคำร้องหรือเงื่อนไขตามกฎหมาย ผลคดีในต่างประเทศไม่ทำให้ศาลไทยต้องมีคำสั่งตามคำร้องโดยอัตโนมัติ

ต้องใช้เอกสารอะไรพบกับทนายครั้งแรก?

ควรนำหนังสือเดินทาง บัตรประจำตัว เอกสารอนุญาตให้อยู่ ตราประทับเข้าเมือง หมายเรียก คำสั่งกักตัว และหนังสือจากสถานทูตหรือศาลไปด้วย หากมีเอกสารภาษาต่างประเทศ ควรนำฉบับเต็มและข้อมูลผู้แปลมาด้วย อย่าทิ้งเอกสารต้นฉบับไว้กับบุคคลที่ไม่ทราบตัวตนหรือสำนักงานที่ไม่ออกใบรับเอกสาร

ค่าทนายคดีเนรเทศและการส่งกลับเท่าไร?

ไม่มีอัตราค่าทนายมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ ค่าใช้จ่ายขึ้นกับการถูกกักตัว จำนวนเอกสาร ภาษา จำนวนการไต่สวน การเดินทาง และการแยกดำเนินคดีในศาลหรือหน่วยงาน ควรขอใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร พร้อมระบุค่าธรรมเนียมศาล ค่าล่าม ค่ารับรองเอกสาร และค่าเดินทางว่าได้รวมหรือยัง

ผู้ไม่มีเงินจ้างทนายขอความช่วยเหลือได้หรือไม่?

อาจขอรับคำปรึกษาหรือความช่วยเหลือจากหน่วยงานของรัฐ องค์กรช่วยเหลือผู้ลี้ภัย หรือโครงการช่วยเหลือทางกฎหมายที่เข้าเกณฑ์ แต่การรับเรื่องและขอบเขตบริการแตกต่างกัน ควรแจ้งว่าถูกกักตัวหรือมีวันส่งกลับเมื่อใด เพื่อให้หน่วยงานประเมินความเร่งด่วน

การมีคู่สมรสหรือบุตรเป็นคนไทยทำให้ไม่ถูกเนรเทศหรือไม่?

ไม่ทำให้ได้รับสิทธิอยู่ต่อโดยอัตโนมัติ แต่เป็นข้อเท็จจริงสำคัญในการตรวจทางเลือกด้านสถานะ การผ่อนผัน และผลกระทบต่อครอบครัว ทนายควรตรวจทะเบียนสมรส สูติบัตร หลักฐานการดูแล และสถานะการพำนักร่วมกับประวัติการเข้าเมือง

ใช้เวลานานเท่าใดกว่าจะจบคดี?

กรณีจัดการเอกสารเดินทางหรือแก้ปัญหาการอยู่เกินกำหนดอาจใช้เวลาไม่กี่วันถึงหลายสัปดาห์ ส่วนการคัดค้านคำสั่งหรือคดีส่งผู้ร้ายข้ามแดนอาจใช้เวลาหลายเดือนหรือมากกว่านั้น ระยะเวลาขึ้นกับการกักตัว ความครบถ้วนของเอกสาร การตอบจากต่างประเทศ และตารางของหน่วยงานหรือศาล

หน่วยงานทางการที่เกี่ยวข้อง

• สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง รับผิดชอบงานตรวจคนเข้าเมือง การอนุญาตให้อยู่ การจับกุมและกักตัวคนต่างด้าว รวมถึงการดำเนินการส่งคนต่างด้าวออกนอกราชอาณาจักร
• สำนักงานอัยการสูงสุด มีบทบาทในการประสานและดำเนินกระบวนการส่งผู้ร้ายข้ามแดนตามกฎหมาย รวมถึงการดำเนินคดีในส่วนที่อยู่ในอำนาจของพนักงานอัยการ
• สำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติประจำประเทศไทย ให้ข้อมูลและประเมินความคุ้มครองระหว่างประเทศแก่ผู้ที่อาจมีความเสี่ยงเมื่อถูกส่งกลับ แต่ไม่ได้ออกใบอนุญาตให้อยู่ในประเทศไทยและไม่แทนที่กระบวนการตรวจคนเข้าเมือง

ขั้นตอนการค้นหาและว่าจ้างทนาย

1. ภายในวันแรก แยกประเภทปัญหาให้ชัดว่าเป็นการอยู่เกินกำหนด คำสั่งเนรเทศ การกักตัว หรือคำร้องส่งผู้ร้ายข้ามแดน แล้วบันทึกวันเวลาและหน่วยงานที่ติดต่อ
2. ภายใน 24 ชั่วโมง รวบรวมหนังสือเดินทาง ตราประทับเข้าเมือง คำสั่ง เอกสารศาล เอกสารครอบครัว และหลักฐานความเสี่ยงเมื่อกลับประเทศ พร้อมทำสำเนาเก็บไว้นอกสถานที่กักตัว
3. ภายใน 1-3 วัน ค้นหาทนายไทยที่ทำคดีคนเข้าเมือง คดีปกครอง หรือคดีส่งผู้ร้ายข้ามแดนตามประเภทคดี ตรวจชื่อสำนักงาน ที่อยู่ ใบเสร็จ และประสบการณ์จากเอกสารคดีจริง
4. ในการปรึกษาครั้งแรก ขอให้ทนายอธิบายฐานกฎหมาย หน่วยงานผู้มีอำนาจ ช่องทางคัดค้าน ความเสี่ยง และกำหนดเวลาที่เหลือเป็นภาษาที่เข้าใจได้
5. ก่อนว่าจ้าง ขอข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุงานที่จะทำ ผู้รับผิดชอบ ค่าบริการ งวดชำระ ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม และเงื่อนไขการคืนเอกสาร
6. ภายใน 1-7 วันหลังว่าจ้าง ให้ทนายขอเอกสารจากหน่วยงาน ประเมินการขอปล่อยตัวหรือผ่อนผัน และจัดทำคำคัดค้านหรือคำร้องที่จำเป็นตามกำหนดเวลา
7. ตลอดคดี ขอรายงานความคืบหน้าเป็นระยะ เก็บสำเนาคำร้องและใบรับทุกฉบับ และแจ้งทันทีเมื่อมีการเปลี่ยนที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ สถานะครอบครัว หรือกำหนดเดินทาง