จดทะเบียนบริษัทใน Thailand: เลือก BOI หรือ FBA ดีกว่ากัน?

ตารางเปรียบเทียบ: BOI vs. ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBA/FBL)

การเลือกโครงสร้างธุรกิจที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับกิจกรรมหลักของบริษัทและเป้าหมายระยะยาวในประเทศไทย ตารางด้านล่างสรุปความแตกต่างที่สำคัญเพื่อช่วยในการตัดสินใจ

ข้อดีและข้อเสียของการขอรับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI ในปี 2567

การขอ BOI คือการยื่นขอ "สิทธิพิเศษ" จากรัฐบาลไทยเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ซึ่งในปี 2567 เน้นไปที่เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) และอุตสาหกรรมดิจิทัล

ข้อดี:

• ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล: เป็นข้อได้เปรียบสูงสุด ช่วยให้บริษัทประหยัดต้นทุนในช่วงปีแรกๆ ของการประกอบกิจการ
• ยกเว้นอากรขาเข้าเครื่องจักรและวัตถุดิบ: ช่วยลดต้นทุนการผลิตอย่างมากสำหรับอุตสาหกรรมการผลิต
• สิทธิประโยชน์ด้านบุคลากร: สามารถนำผู้เชี่ยวชาญต่างชาติเข้ามาทำงานได้ง่ายขึ้น โดยไม่ติดข้อจำกัดสัดส่วนพนักงานไทย 4 คน ต่อต่างชาติ 1 คนในบางกรณี
• การส่งกลับเงินตราต่างประเทศ: มักได้รับความสะดวกในการโอนเงินเงินปันผลหรือเงินตราต่างประเทศออกนอกประเทศ

ข้อเสีย:

• กฎเกณฑ์ที่เข้มงวด: ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ระบุในบัตรส่งเสริมอย่างเคร่งครัด เช่น กำลังการผลิต หรือขั้นตอนการผลิต
• รายงานความคืบหน้า: มีหน้าที่ต้องรายงานผลการดำเนินงานต่อ BOI เป็นประจำทุกปี หากทำไม่ได้ตามแผนอาจถูกเพิกถอนสิทธิประโยชน์
• ระยะเวลาการเตรียมการ: ขั้นตอนการเตรียมเอกสารและแผนธุรกิจมีความซับซ้อนและใช้เวลานานกว่าการจดทะเบียนบริษัททั่วไป

ข้อจำกัดของธุรกิจตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว

พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (FBA) คือกฎหมายหลักที่ควบคุมว่าชาวต่างชาติสามารถทำธุรกิจอะไรได้บ้างในไทย โดยแบ่งธุรกิจที่ "จำกัด" ออกเป็น 3 บัญชี

1. บัญชี 1 (ไม่อนุญาตเด็ดขาด): ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงหรือประเพณี เช่น การทำนา การทำป่าไม้ การพิมพ์หนังสือพิมพ์ หรือการกระจายเสียงวิทยุโทรทัศน์
2. บัญชี 2 (ต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรี): ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัย ความมั่นคง หรือศิลปวัฒนธรรม เช่น การผลิตอาวุธ การทำเครื่องดนตรีไทย หรือการขนส่งทางบกทางน้ำ
3. บัญชี 3 (ต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดี): ธุรกิจที่คนไทยยังไม่มีความพร้อมที่จะแข่งขันกับคนต่างด้าว ซึ่งรวมถึง "การบริการ" เกือบทุกประเภท การค้าปลีก/ส่ง และการเป็นนายหน้า

หากธุรกิจของคุณอยู่ในบัญชี 3 และคุณต้องการเป็นเจ้าของกิจการ 100% คุณจำเป็นต้องขอ ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Foreign Business License - FBL) ก่อนเริ่มดำเนินการ

ขั้นตอนการขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBL)

กระบวนการขอ FBL เป็นการขออนุญาตเป็นรายกรณี ซึ่งต้องพิสูจน์ให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเห็นว่า ธุรกิจของคุณจะส่งผลดีต่อเศรษฐกิจไทยและมีการถ่ายทอดเทคโนโลยี

เช็คลิสต์ขั้นตอนการยื่นขอ FBL:

1. ตรวจสอบประเภทธุรกิจ: ยืนยันว่าธุรกิจอยู่ในบัญชี 2 หรือ 3 ของ FBA และไม่ได้รับการยกเว้นภายใต้สนธิสัญญา (เช่น สนธิสัญญาไทย-สหรัฐฯ)
2. จัดเตรียมแผนธุรกิจ: ต้องระบุรายละเอียดเกี่ยวกับการลงทุน การจ้างงาน และที่สำคัญที่สุดคือ "แผนการถ่ายทอดเทคโนโลยี" ให้กับคนไทย
3. ยื่นคำขอ: ยื่นแบบ ต.2 ต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า พร้อมเอกสารประกอบและค่าธรรมเนียมคำขอ
4. การพิจารณาโดยคณะกรรมการ: คณะกรรมการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวจะพิจารณาคำขอ (ใช้เวลาประมาณ 60 วัน)
5. การออกใบอนุญาต: หากอนุมัติ คุณต้องชำระค่าธรรมเนียมใบอนุญาต (คำนวณตามทุนจดทะเบียน) และจะได้รับใบอนุญาตเพื่อเริ่มประกอบกิจการ

ข้อกำหนดเรื่องทุนจดทะเบียนขั้นต่ำสำหรับผู้ถือหุ้นต่างชาติ

ทุนจดทะเบียนไม่ใช่แค่ตัวเลขในกระดาษ แต่ต้องมีการนำเข้ามาจากต่างประเทศจริงตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด เพื่อเป็นหลักประกันความมั่นคงของธุรกิจ

• ธุรกิจที่ไม่ต้องขอใบอนุญาต: สำหรับบริษัทที่คนต่างด้าวถือหุ้นไม่เกิน 49% ทุนขั้นต่ำคือ 2 ล้านบาท (แม้ทางปฏิบัติจะจดทะเบียนต่ำกว่านั้นได้หากเป็นคนไทยถือหุ้นใหญ่ แต่แนะนำ 2 ล้านบาทเพื่อความสะดวกในการขอ Work Permit)
• ธุรกิจที่ต้องได้รับอนุญาต (ตาม FBA): ต้องมีทุนจดทะเบียนอย่างน้อย 25% ของค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 3 ปีแรก แต่ต้องไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทต่อหนึ่งกิจกรรม
• เงื่อนไขการนำเข้าเงินทุน: โดยทั่วไปต้องนำเข้าเงินทุนขั้นต่ำ 25% ภายใน 3 เดือนแรก และให้ครบ 100% ภายใน 3 ปี หลังจากได้รับใบอนุญาตหรือเริ่มประกอบธุรกิจ

การเปรียบเทียบสิทธิประโยชน์ด้านอสังหาริมทรัพย์และวีซ่า

ความแตกต่างในการถือครองทรัพย์สินและสิทธิการพำนักเป็นปัจจัยสำคัญสำหรับผู้บริหารและนักลงทุนต่างชาติ

ด้านอสังหาริมทรัพย์

• BOI: บริษัทที่ได้รับส่งเสริมสามารถถือครองกรรมสิทธิ์ที่ดินเพื่อใช้เป็นที่ตั้งสำนักงาน โรงงาน หรือที่พักอาศัยของพนักงานและผู้บริหารได้ตามจำนวนที่คณะกรรมการอนุมัติ แม้ว่าบริษัทนั้นจะเป็นต่างชาติ 100% ก็ตาม
• FBA/FBL: ไม่ได้รับสิทธิในการถือครองที่ดินตามกฎหมายที่ดินของไทย ชาวต่างชาติสามารถเช่าระยะยาว (Leasehold) หรือถือครองได้เฉพาะกรรมสิทธิ์ในคอนโดมิเนียมตามสัดส่วนที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น

ด้านวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน

• สิทธิพิเศษ BOI: สามารถใช้ระบบ "Smart Visa" หรือ Visa พิเศษสำหรับกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย ซึ่งไม่ต้องทำรายงานตัว 90 วันในบางกรณี และลดขั้นตอนการขอ Work Permit ผ่านระบบออนไลน์
• ขั้นตอนปกติ (Non-B Visa): สำหรับบริษัททั่วไป ต้องปฏิบัติตามกฎเหล็ก "พนักงานไทย 4 คน : ต่างชาติ 1 คน" และต้องมีทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว 2 ล้านบาทต่อต่างชาติ 1 คน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยในการจดทะเบียนบริษัทต่างชาติ

1. "การขอ BOI สำหรับโรงงานขนาดใหญ่เท่านั้น": ในปัจจุบัน BOI มีหมวดหมู่สำหรับธุรกิจบริการ ธุรกิจซอฟต์แวร์ และศูนย์กลางธุรกิจระหว่างประเทศ (IBC) ซึ่งไม่จำเป็นต้องมีเครื่องจักรหรือโรงงาน
2. "มี FBL แล้วจะทำอะไรก็ได้": ใบอนุญาต FBL จะระบุขอบเขตธุรกิจไว้อย่างชัดเจน หากต้องการขยายธุรกิจไปยังประเภทอื่นที่ถูกจำกัด ต้องขออนุญาตใหม่เพิ่มเป็นรายกิจการ
3. "จดทะเบียนบริษัท 51/49 แล้วจะปลอดภัยเสมอ": หากใช้ "นอมินี" (คนไทยที่ถือหุ้นแทนโดยไม่มีอำนาจหรือส่วนได้เสียจริง) ถือว่าผิดกฎหมายอาญา ทั้งตัวต่างชาติและคนไทยที่รับถือหุ้นแทน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. การขอ BOI ใช้เวลานานเท่าไหร่?

โดยปกติจะใช้เวลาประมาณ 40-90 วันทำการ นับจากวันที่ยื่นเอกสารครบถ้วน ขึ้นอยู่กับขนาดการลงทุนและประเภทธุรกิจ

2. ถ้าได้ BOI แล้ว ยังต้องขอ FBL อีกหรือไม่?

หากคุณได้รับบัตรส่งเสริมการลงทุนจาก BOI แล้ว คุณไม่จำเป็นต้องขอ FBL แยกต่างหาก แต่ต้องไปยื่นขอ "หนังสือรับรองการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว" (Foreign Business Certificate - FBC) จากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งเป็นขั้นตอนทางทะเบียนที่รวดเร็วกว่า

3. ทุนจดทะเบียน 3 ล้านบาท ต้องจ่ายเงินเข้าบัญชีทันทีหรือไม่?

กฎหมายกำหนดให้ต้องนำเข้าเงินทุนตามสัดส่วน (เช่น 25% ภายใน 3 เดือนแรก) ไม่จำเป็นต้องใส่เงินเต็มจำนวนตั้งแต่วันแรกที่จดทะเบียน แต่ต้องมีหลักฐานการโอนเงินจากต่างประเทศมายังบัญชีบริษัทในไทย

เมื่อไหร่ควรจ้างทนายความ

การจดทะเบียนธุรกิจสำหรับคนต่างด้าวในประเทศไทยมีความซับซ้อนและมีรายละเอียดทางเทคนิคสูง คุณควรปรึกษาทนายความหรือผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายธุรกิจเมื่อ:

• คุณต้องการถือหุ้น 100% แต่ไม่แน่ใจว่าธุรกิจของคุณเข้าข่ายการส่งเสริมของ BOI หรือไม่
• ต้องจัดเตรียมแผนธุรกิจเพื่อยื่นขอ FBL ซึ่งต้องใช้ภาษาทางกฎหมายและข้อมูลเชิงพาณิชย์ที่รัดกุม
• โครงสร้างธุรกิจมีความซับซ้อน มีการถือหุ้นผ่านหลายนิติบุคคล
• ต้องการความมั่นใจว่าโครงสร้างการถือหุ้นของคุณถูกต้องตามกฎหมาย และไม่ถูกมองว่าเป็นนอมินี

ขั้นตอนต่อไป

1. วิเคราะห์โมเดลธุรกิจ: ตรวจสอบรหัสกิจกรรมธุรกิจของคุณกับบัญชีท้าย พ.ร.บ. ต่างด้าว
2. ตรวจสอบสิทธิประโยชน์: ศึกษาคู่มือการขอรับการส่งเสริมการลงทุนจากเว็บไซต์ของ BOI
3. ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ: นัดหมายพูดคุยกับที่ปรึกษากฎหมายเพื่อประเมินความเป็นไปได้และวางแผนภาษีเบื้องต้น
4. จัดเตรียมเอกสาร: เริ่มรวบรวมหลักฐานการเงิน ประวัติผู้บริหาร และแผนงานในประเทศไทย