ถูกฟ้องคดีธุรกิจใน Thailand ต้องทำอะไรใน 30 วันแรก

จุดประสงค์ของผู้อ่านกลุ่มนี้เป็นแบบ "ลงมือทำ (Do)" และเป็นผู้ประกอบการ/ผู้บริหาร (B2B) ที่ต้องตัดสินใจเร็วภายใต้แรงกดดัน เป้าหมายใน 30 วันแรกคือกันความเสี่ยงถูกพิพากษาโดยขาดนัด คุมต้นทุนคดี และรักษาความต่อเนื่องของธุรกิจให้มากที่สุด

ได้รับหมายเรียกและคำฟ้องคดีธุรกิจในไทยแล้วต้องดูอะไรเป็นอย่างแรก?

เริ่มจากตรวจว่าเอกสารมาจากศาลใด คดีหมายเลขอะไร ใครเป็นโจทก์/จำเลย และศาลกำหนดให้ทำอะไรภายในวันไหน เพราะข้อมูลเหล่านี้จะกำหนด "เกมเวลา" ของคุณทันที จากนั้นอ่านคำฟ้องเพื่อแยกให้ได้ว่าโจทก์กล่าวหาเรื่องอะไร อ้างสัญญาหรือหลักฐานชุดไหน และเรียกค่าเสียหายเท่าไร

• หมายเรียก: มักระบุศาล วันนัด และกำหนดให้จำเลยยื่นคำให้การภายในระยะเวลาที่กำหนด (ให้ถือที่ "ระบุในหมายเรียก" เป็นหลัก)
• คำฟ้อง: ดู "ข้อเท็จจริงที่โจทก์เล่า" + "ข้อกฎหมายที่อ้าง" + "คำขอท้ายฟ้อง" (เรียกเงินเท่าไร ดอกเบี้ยเท่าไร ขอให้ทำ/งดทำอะไร)
• เอกสารแนบ: สัญญา ใบแจ้งหนี้ หนังสือทวงถาม บันทึกส่งมอบงาน รายงานตรวจรับ ฯลฯ ให้เช็กลิสต์ว่าคุณมีฉบับเดียวกันหรือไม่
• วันรับหมาย: บันทึกวันและวิธีรับหมายไว้ละเอียด (มีผลต่อการนับกำหนดเวลาและการวางแผน)

ถัดไปคุณอาจอยากรู้:

• ถ้าเอกสารส่งมาที่บริษัทแต่คนรับไม่ใช่กรรมการ ยังถือว่าได้รับหมายแล้วหรือไม่?
• ถ้าเอกสารเป็นสำเนาไม่ครบ/อ่านไม่ออก ควรทำอย่างไรเพื่อขอเอกสารจากศาล?

เส้นตายยื่นคำให้การคือเมื่อไร และถ้าปล่อยให้ขาดนัดจะเกิดอะไรขึ้น?

เส้นตายยื่นคำให้การจะระบุในหมายเรียกหรือคำสั่งศาล และมักเป็นระยะเวลาค่อนข้างสั้นหลังจากได้รับหมาย จึงไม่ควรรอใกล้วันนัดแล้วค่อยเริ่มทำ หากไม่ยื่นคำให้การหรือไม่ไปศาลโดยไม่มีเหตุ ศาลอาจดำเนินกระบวนพิจารณาในลักษณะ "ขาดนัด" ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงถูกพิพากษาตามคำฟ้องและเสียโอกาสโต้แย้งข้อเท็จจริงสำคัญ

• ทำไม 30 วันแรกสำคัญ: เพราะเป็นช่วงที่ต้อง "กันขาดนัด + ตั้งแนวคำให้การ + ล็อกหลักฐาน" ให้ทัน
• ขอขยายเวลาได้ไหม: หลายกรณีสามารถยื่นคำร้องขอขยายเวลาได้ แต่ควรทำ "ก่อนครบกำหนด" และควรมีเหตุผล/หลักฐานประกอบ ทนายที่ทำคดีศาลบ่อยจะวางจังหวะตรงนี้ได้ดี
• ความเสียหายถ้าเล่นช้า: นอกจากความเสี่ยงคำพิพากษา ยังรวมถึงดอกเบี้ย/ค่าใช้จ่ายคดีที่อาจเพิ่มขึ้น และแรงกดดันต่อเครดิตธุรกิจ ความสัมพันธ์คู่ค้า และการเงินหมุนเวียน

ถัดไปคุณอาจอยากรู้:

• ถ้ายื่นคำให้การแล้ว ยังเจรจานอกศาลได้ไหม?
• คดีการค้าในทางปฏิบัติมีการนัดไกล่เกลี่ย/ประนอมในศาลบ่อยแค่ไหน?

ต้องรวบรวมพยานหลักฐานธุรกิจอะไรบ้างภายใน 30 วันแรก?

หลักฐานที่ดีไม่ใช่แค่ "มีเอกสาร" แต่ต้องเล่าเรื่องได้ครบว่าใครตกลงอะไร เมื่อไร ส่งมอบงาน/สินค้าอย่างไร ใครผิดนัดตรงไหน และยอดเงินคำนวณอย่างไร ภายใน 30 วันแรกควรโฟกัสหลักฐานที่เสี่ยงสูญหายง่าย (อีเมล/แชต/ระบบบัญชี) และหลักฐานที่เชื่อมกับข้อกล่าวหาในคำฟ้องโดยตรง

เช็กลิสต์เอกสารที่มักใช้ในคดีธุรกิจ

• สัญญาและเอกสารก่อนสัญญา: สัญญาหลัก, ใบเสนอราคา, TOR/SOW, เงื่อนไขการชำระเงิน, เอกสารเปลี่ยนแปลงงาน (change request)
• เอกสารการส่งมอบ/ผลงาน: ใบส่งของ, ใบตรวจรับ, รายงานความก้าวหน้า, ภาพถ่ายหน้างาน, log ระบบ
• เอกสารการเงิน: ใบแจ้งหนี้/ใบกำกับภาษี, ใบเสร็จ, หลักฐานโอนเงิน, statement, บันทึกบัญชี, รายงานอายุลูกหนี้
• การสื่อสาร: อีเมล, หนังสือทวงถาม, จดหมายบอกเลิกสัญญา, LINE/Slack (ควร export เป็นไฟล์และเก็บ metadata เท่าที่ทำได้)
• เอกสารภายในบริษัท: มติกรรมการ, อำนาจลงนาม, นโยบายอนุมัติราคา/เครดิต, บันทึกการประชุมที่เกี่ยวข้อง

วิธีจัดชุดหลักฐานให้ทนายทำงานเร็ว

• ทำ "ไทม์ไลน์ 1 หน้า" ระบุวันที่/เหตุการณ์/เอกสารอ้างอิง
• ตั้งชื่อไฟล์แบบมาตรฐาน เช่น "2025-11-03_Invoice_00123_250000THB.pdf"
• แยกโฟลเดอร์ "เอกสารที่สนับสนุนเรา" และ "เอกสารที่โจทก์อ้าง" เพื่อเห็นช่องโหว่
• ระบุพยานบุคคลสำคัญ 3-5 คน พร้อมตำแหน่งและสิ่งที่รู้เห็นจริง

ถัดไปคุณอาจอยากรู้:

• แชต LINE ใช้เป็นพยานหลักฐานได้แค่ไหน และควรเก็บอย่างไรให้เชื่อถือได้?
• ถ้าบริษัทใช้ลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์/อีเมลอนุมัติ จะพิสูจน์อำนาจและเจตนาอย่างไร?

ควรเลือกทนายคดีการค้าอย่างไรให้คุ้มภายใน 30 วันแรก?

ทนายที่เหมาะกับคดีธุรกิจไม่ใช่แค่ "รู้กฎหมาย" แต่ต้องอ่านความเสี่ยงเชิงธุรกิจได้ วางกลยุทธ์เรื่องหลักฐานและการเจรจาได้ และทำงานทันเส้นตายศาล ภายใน 30 วันแรกคุณควรได้คำตอบชัด ๆ ว่าแนวทางสู้คดีคืออะไร จุดแข็ง/จุดอ่อนอยู่ตรงไหน และต้นทุนคดีประมาณเท่าไร

• ประสบการณ์ตรงประเภทคดี: สัญญาซื้อขาย/รับเหมา/บริการ, หนี้การค้า, หุ้นส่วน/ผู้ถือหุ้น, ความรับผิดกรรมการ ฯลฯ
• ทำงานกับหลักฐานได้จริง: ถามได้ว่า "เอกสารชิ้นไหนชนะ/แพ้" และจะปิดช่องโหว่อย่างไร
• กลยุทธ์คู่ขนาน: เตรียมคำให้การให้ทัน + มีแผนเจรจาที่ไม่ทำให้เสียเปรียบ
• โครงสร้างค่าธรรมเนียมชัดเจน: เหมาจ่ายรายช่วง (เช่น ก่อนวันนัด/ยื่นคำให้การ), รายชั่วโมง, หรือคิดตามขั้นตอน พร้อมระบุอะไร "รวม/ไม่รวม"
• การสื่อสารและความเร็ว: ใครเป็นผู้ทำงานหลัก ระยะเวลาตอบกลับ เอกสารที่ต้องเตรียมเพิ่ม

ถัดไปคุณอาจอยากรู้:

• ควรจ้างทนายในจังหวัดเดียวกับศาล หรือจ้างจากกรุงเทพฯ ได้ไหม?
• ถ้าต้องการให้ทนายช่วย "เจรจาอย่างเดียว" โดยยังไม่สู้คดีเต็มรูปแบบ ทำได้หรือไม่?

ควรไกล่เกลี่ยหรือทำสัญญาประนีประนอมอย่างไร โดยไม่เสียเปรียบคดี?

การเจรจาไม่ใช่สัญญาณว่า "ยอมแพ้" แต่เป็นเครื่องมือคุมความเสี่ยงและต้นทุน โดยเฉพาะเมื่อคดีมีต้นทุนเวลาและผลกระทบต่อชื่อเสียง อย่างไรก็ตาม การคุยแบบไม่วางกรอบอาจทำให้เผลอรับข้อเท็จจริงหรือยอมเงื่อนไขที่ผูกมือในศาลได้ จึงควรเจรจาควบคู่กับการเตรียมคำให้การเสมอ

สถานการณ์ที่ไกล่เกลี่ยมักคุ้ม

• ข้อพิพาทเป็นเรื่องยอดหนี้/คุณภาพงานที่ "ตีราคาได้" และหลักฐานไม่ได้ชี้ขาดฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งชัด
• ธุรกิจต้องรักษาความสัมพันธ์คู่ค้า/ซัพพลายเออร์ หรือมีผลต่อเครดิต/การเงินหมุนเวียน
• ความเสี่ยงดอกเบี้ย/ค่าเสียหายต่อเนื่องสูงถ้าปล่อยคดีลาก

เช็กลิสต์ก่อนเซ็นสัญญาประนีประนอม

• กำหนดให้ชัดว่า "ชำระแล้วจบ" ครอบคลุมหนี้/ดอกเบี้ย/ค่าเสียหาย/ค่าใช้จ่ายทั้งหมดหรือไม่
• มีเงื่อนไขถอนฟ้อง/ยุติคดี และกำหนดเวลาการดำเนินการหลังชำระ
• ระบุวิธีชำระและหลักฐานการชำระที่ยอมรับ รวมถึงผลเมื่อผิดนัดชำระ (อย่าให้โทษเกินจริง)
• ถ้าต้องส่งมอบงาน/แก้ไขงาน ให้มีเกณฑ์ตรวจรับที่วัดได้ ลดพื้นที่โต้แย้งรอบใหม่
• ประเมินภาษี/บัญชีที่เกี่ยวข้อง (เช่น ออกใบลดหนี้/เอกสารประกอบ)

ถัดไปคุณอาจอยากรู้:

• ถ้าเจรจาแล้วจ่ายบางส่วน จะกระทบการต่อสู้คดีหรือการยอมรับหนี้หรือไม่?
• ทำสัญญาประนีประนอมแล้ว อีกฝ่ายยังฟ้องเพิ่มได้ไหม?

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเมื่อถูกฟ้องคดีธุรกิจในไทย

หลายคนเสียเปรียบตั้งแต่ต้นเพราะเชื่อ "คำบอกเล่า" มากกว่าอ่านเอกสารศาลจริง ๆ หรือคิดว่ารอไปศาลวันนัดแล้วค่อยอธิบายก็พอ ความจริงคือคดีแพ่ง/คดีการค้ามีเส้นตายเอกสาร และการวางหลักฐานตั้งแต่ต้นมีผลต่อทั้งการเจรจาและผลคดี

• เข้าใจผิดว่า "ไปศาลวันนัดแล้วค่อยเล่า": หากไม่ยื่นคำให้การให้ทันกำหนด คุณอาจเสียโอกาสตั้งประเด็นและเพิ่มความเสี่ยงขาดนัด
• เข้าใจผิดว่า "คุยตกลงกันทางโทรศัพท์พอ": การเจรจาที่ไม่มีเอกสารยืนยันเงื่อนไข/การชำระ มักจบด้วยข้อพิพาทรอบใหม่
• เข้าใจผิดว่า "ลบแชต/อีเมลแล้วไม่มีหลักฐาน": การลบข้อมูลยิ่งเพิ่มความเสี่ยงและทำให้จัดการคดียากขึ้น ควรเก็บและจัดระบบให้ตรวจสอบได้

ถัดไปคุณอาจอยากรู้:

• ควรให้พนักงานคนไหนเป็นผู้ประสานงานคดี เพื่อไม่ให้ข้อมูลหลุดหรือสับสน?
• ทำอย่างไรถ้าข้อมูลบางอย่างอยู่กับพนักงานที่ลาออกแล้ว?

แหล่งข้อมูลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในประเทศไทย

การตรวจข้อมูลจากแหล่งทางการช่วยลดความสับสนเรื่องศาลที่รับผิดชอบ ขั้นตอน และบริการของศาล โดยเฉพาะเมื่อคุณต้องจัดการกำหนดนัด เอกสาร และช่องทางการติดต่อศาลให้ถูกต้อง

• สำนักงานศาลยุติธรรม
• เว็บไซต์ศาลยุติธรรม
• ระบบ e-Filing ของศาลยุติธรรม

FAQ

ถ้าได้รับหมายเรียกแล้ว แต่บริษัทคิดว่าโจทก์ฟ้องผิดคน ต้องทำอย่างไร?

อย่าปล่อยให้เลยกำหนด ให้เตรียมยื่นคำให้การโต้แย้งประเด็น "ตัวคู่ความ/ความรับผิด" พร้อมเอกสารโครงสร้างบริษัท สัญญาที่แท้จริง และหลักฐานว่าใครเป็นคู่สัญญา

ผู้บริหารควรติดต่อโจทก์เองหรือให้ทนายคุย?

ในคดีธุรกิจที่มีความเสี่ยงเรื่องคำยอมรับหนี้หรือถ้อยคำผูกพัน ควรให้ทนายเป็นผู้สื่อสารหลัก และให้ผู้บริหารคุมกรอบการตัดสินใจ (เพดานจ่าย เงื่อนไขยอมรับได้)

จำเลยต้องเสียค่าธรรมเนียมศาลเพื่อยื่นคำให้การไหม?

โดยทั่วไปการยื่นคำให้การไม่ใช่การ "ฟ้อง" จึงมักไม่ใช่ค่าธรรมเนียมแบบเดียวกับการยื่นฟ้อง แต่ถ้ามีการยื่นฟ้องแย้ง/เรียกร้องของตนเอง อาจมีค่าใช้จ่ายตามประเภทคำขอ

ถ้าหลักฐานส่วนใหญ่อยู่ในระบบบัญชี/อีเมลของบริษัท ควรเริ่มจากตรงไหน?

เริ่มจากการทำไทม์ไลน์ธุรกรรมและดึงเอกสาร "ต้นทาง" เช่น ใบแจ้งหนี้ ใบสั่งซื้อ หลักฐานส่งมอบ และอีเมลอนุมัติ จากนั้นเชื่อมแต่ละรายการกับข้อกล่าวหาในคำฟ้องทีละข้อ

ไกล่เกลี่ยในศาลต่างจากไกล่เกลี่ยนอกศาลอย่างไร?

ไกล่เกลี่ยในศาลมักมีกรอบเวลาและขั้นตอนชัด และหากตกลงกันได้สามารถจัดทำข้อตกลงให้สอดคล้องกับสำนวนคดี ส่วนไกล่เกลี่ยนอกศาลยืดหยุ่นกว่า แต่ควรทำเอกสารให้รัดกุมเพื่อปิดความเสี่ยงฟ้องซ้ำ

เมื่อไหร่ควรจ้างทนายความทันที?

ควรจ้างทนายทันทีเมื่อคดีมีเส้นตายยื่นคำให้การใกล้เข้ามา ยอดเรียกร้องสูง มีประเด็นสัญญาซับซ้อน (เช่น หลายงวดงาน หลายฝ่าย หลายสัญญา) หรือมีความเสี่ยงกระทบผู้บริหาร/กรรมการเป็นการส่วนตัว การมีทนายตั้งแต่ต้นช่วยให้คุณยื่นเอกสารทันเวลา วางแนวสู้คดีไม่หลุดประเด็น และเจรจาได้โดยไม่เผลอเสียเปรียบ

ขั้นตอนต่อไป (ภายใน 7 วันจากนี้)

1. รวบรวมและสแกนเอกสารศาลทั้งหมด พร้อมจดเส้นตายจากหมายเรียก
2. ทำไทม์ไลน์ข้อเท็จจริง 1 หน้า และรายการหลักฐานที่มี/ที่ขาด
3. คัดเลือกทนายคดีการค้า 2-3 ราย นัดคุยโดยส่งไทม์ไลน์และเอกสารล่วงหน้า
4. ตัดสินใจกลยุทธ์เบื้องต้น: สู้เต็มรูปแบบ, สู้พร้อมเจรจา, หรือเน้นประนีประนอม
5. กำหนดผู้รับผิดชอบภายในบริษัทเรื่องเอกสาร พยานบุคคล และการอนุมัติขอบเขตการเจรจา